Selektywna zbiórka odpadów komunalnych w Polsce opiera się od 2020 roku na jednolitym systemie pięciu frakcji, wprowadzonym rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska. Kolory i oznaczenia pojemników są takie same w całym kraju, choć szczegółowe regulaminy gmin mogą się różnić w kwestiach takich jak harmonogramy odbioru czy zasady dotyczące pojemników przydomowych versus zbiorczych.
Pięć frakcji odpadów komunalnych
Żółty pojemnik — plastik i metale
Do żółtego pojemnika trafiają opakowania z tworzyw sztucznych i metali: butelki PET po napojach, butelki po środkach czystości i kosmetykach, plastikowe opakowania po żywności (kubki po jogurcie, tacki), puszki aluminiowe i stalowe, folie i worki foliowe, kartony wielowarstwowe (Tetra Pak).
Przed wrzuceniem opakowania należy opróżnić — nie trzeba ich myć do czysta, ale resztki jedzenia mogą zanieczyścić całą frakcję. Butelki PET warto zgnieść, by zaoszczędzić miejsce w pojemniku.
Czego nie wrzucać do żółtego pojemnika: styropian opakowaniowy (kierujemy do PSZOK lub oddzielnego punktu zbiórki), zabawki z plastiku, rury i profile budowlane, plastik zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi.
Niebieski pojemnik — papier
Niebieski pojemnik przeznaczony jest na papier i tekturę: gazety i czasopisma, katalogi i ulotki reklamowe, papier biurowy i szkolny, zeszyty bez metalowych spirali, kartony i pudełka tekturowe (złożone płasko), torby papierowe.
Zanim wrzucisz karton, usuń taśmę klejącą i wypełniacze foliowe. Kartony po pizzy z tłustymi plamami trafiają do odpadów resztkowych — tłuszcz niszczy makulaturę w procesie recyklingu.
Czego nie wrzucać do niebieskiego pojemnika: paragony z drukarek termicznych (zawierają bisfenol A), papier woskowany, tapety, chusteczki jednorazowe i ręczniki papierowe, książki z twardą oprawą klejową (te do PSZOK lub antykwariatu).
Zielony pojemnik — szkło
Zielony pojemnik przyjmuje szklane opakowania: butelki po napojach i alkoholu, słoiki po żywności, szklane opakowania po kosmetykach. Szkło należy opróżnić i zdjąć nakrętki — metalowe nakrętki trafiają do żółtego pojemnika.
Czego nie wrzucać do zielonego pojemnika: lusterka i szyby okienne (inne składy chemiczne), ceramika i porcelana (temperatura topnienia inna niż szkło opakowaniowe), żarówki i świetlówki (PSZOK), szkło hartowane (np. od piekarnika).
Brązowy pojemnik — bioodpady
Brązowy pojemnik jest przeznaczony na odpadki organiczne: obierki i resztki warzyw i owoców, fusy z kawy i herbaty wraz z filtrami papierowymi, skorupki jaj, resztki pieczywa i żywności niezawierające mięsa i nabiału (w niektórych gminach mięso i nabiał są dozwolone — sprawdź regulamin), skoszona trawa, liście i gałązki z ogrodu, kwiaty cięte.
Czego nie wrzucać do brązowego pojemnika: ziemia i kamienie, popioły (nawet z drewna), jednorazowe sztućce i talerze z bioplastiku — o ile gmina tego nie dopuszcza, kości, olej jadalny (do specjalnych pojemników lub PSZOK).
Czarny pojemnik — odpady resztkowe
Do czarnego (lub szarego) pojemnika trafia wszystko, czego nie można przypisać do żadnej innej frakcji: brudne folie i opakowania wielomateriałowe niemożliwe do rozdzielenia, zużyte chusteczki, pieluchy jednorazowe, popioły z kominka i grilla (po wystudzeniu), kurz z odkurzacza, ceramika i porcelana.
Im mniej odpadów trafia do czarnego pojemnika, tym skuteczniejsza jest segregacja. Odpady resztkowe trafiają do spalania lub na składowisko.
PSZOK — Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych
Każda gmina w Polsce ma obowiązek prowadzenia co najmniej jednego PSZOK. Punkty te bezpłatnie przyjmują odpady, których nie można wrzucić do standardowych pojemników przy domu:
- sprzęt elektryczny i elektroniczny (AGD, komputery, telefony),
- baterie i akumulatory,
- leki przeterminowane (można też oddać w aptece),
- farby, lakiery, rozpuszczalniki i inne chemikalia,
- opony samochodowe (do 4 szt. rocznie od osoby),
- odpady wielkogabarytowe (meble, materace),
- styropian opakowaniowy,
- odpady budowlane z drobnych remontów.
Adresy i godziny pracy PSZOK znajdziesz na stronie swojej gminy lub na stronie lokalnego przedsiębiorstwa komunalnego.
Najczęstsze błędy przy segregacji
Badania ankietowe prowadzone przez miejskie firmy komunalne wskazują kilka powtarzających się błędów:
| Błąd | Skutek | Prawidłowe postępowanie |
|---|---|---|
| Wrzucanie zafoliowanych gazetek reklamowych jako całości | Folia zanieczyszcza frakcję papierową | Folia do żółtego, papier do niebieskiego |
| Butelka PET z nakrętką w niebieskim pojemniku | Pomyłka frakcji, plastik w papierze | PET do żółtego pojemnika |
| Karton po pizzy (tłusty) w niebieskim pojemniku | Zanieczyszcza całą partię makulatury | Do czarnego pojemnika lub brązowego (czysta część) |
| Żarówka LED w zielonym pojemniku | Zawiera komponenty elektroniczne | Do PSZOK lub pojemnika w sklepie |
| Popiół w brązowym pojemniku | Niszczy skład bioodpadów | Po wystudzeniu do czarnego pojemnika |
Podstawa prawna
System selektywnej zbiórki odpadów w Polsce regulują:
- Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1469 z późn. zm.),
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów,
- Regulaminy utrzymania czystości i porządku poszczególnych gmin.
Gminy są zobowiązane do osiągania poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych określonych w przepisach krajowych i dyrektywach UE.
Podsumowanie
Prawidłowa segregacja odpadów wymaga przede wszystkim znajomości pięciu frakcji i zasady, że pojemnik przyjmuje dany materiał tylko wtedy, gdy jest on czysty i nieoznaczony jako odpad niebezpieczny. Gdy masz wątpliwości co do konkretnego produktu, sprawdź regulamin swojej gminy lub skontaktuj się z lokalnym operatorem odbioru odpadów.